Ülke adım adım karanlığa! Kölelik sistemini geri getiriyorlar

Afganistan’da Taliban yönetimi, toplumda derin etkiler yaratabilecek yeni bir ceza kanunu tasarısı yayınladı. Tasarı, kişileri sınıflara ayıran ve sınıfa göre farklı yaptırımlar öngören hükümler içeriyor; bu durum insan hakları ve eşitlik ilkeleri açısından ciddi kaygılar doğuruyor.

Sınıf Temelli Yaptırımlar ve Ayrımcı Düzenlemeler

Tasarıda toplum çeşitli sınıflara ayrılıyor ve suç işleyenlerin cezaları bu sınıfa göre farklılaşıyor. Metinde geçen “efendi” ve “köle” gibi sınıflandırmalar, bazı maddelerde cezai sorumluluğun sınıf farklılıklarına göre hafifletilmesine olanak tanıyor. Bazı hükümlerde yargı yetkisinin kısıtlanarak cezaların bireysel olarak değil sınıf ilişkilerine göre belirleneceği izlenimi veriliyor.

Teolojik Ayrıcalıklar ve Hafif Yaptırımlar

Tasarı, belirli dini statüdeki kişilere yönelik ayrıcalıklar da öngörüyor. Örneğin, din alimi statüsündeki kişilerin bazı suçları yalnızca uyarı ile sonuçlanabilecek; elitler için ise genellikle mahkemeye çağırma ve uyarı gibi hafif yaptırımlar öneriliyor. Bu tür ayrımlar, eşit yargılanma ve adalet standartlarıyla çeliştiği gerekçesiyle eleştiriliyor.

Sert Cezalar ve Bedensel Yaptırımlar

Orta ve düşük sınıf olarak tanımlanan kişiler için tasarıda daha ağır cezalar öngörülüyor. Orta sınıfa yönelik hapis cezaları yer alırken, en alt sınıf için hem hapis hem de bedensel yaptırımların uygulanması teklif ediliyor. İnsan hakları savunucuları, sınıfa dayalı cezalandırmanın uluslararası insan hakları normlarına aykırı olduğunu belirtiyor.

Kız Çocuklarının Eğitim Hakkı Tehdit Altında

Tasarı, mevcut uygulamalarla paralel biçimde kız çocuklarının eğitim hakkını daha da kısıtlayıcı hükümler içeriyor. Taliban yönetimi, zaten ortaokul sonrası eğitimlerine izin vermediği kız çocuklarının okula erişimini engellemeyi sürdürüyor; bu durumun yaklaşık 2,2 milyon kız çocuğunun eğitimini kısıtladığı belirtiliyor. Uluslararası kurumlar, kız çocuklarının eğitim haklarının geri verilmesi ve yasaların eşitlikçi şekilde düzenlenmesi için baskı uyguluyor.

Geniş Kapsamlı Toplumsal Kısıtlamalar

Yeni tasarı, kadınların ve kız çocuklarının kamusal hayattaki konumunu daha da zayıflatma potansiyeli taşıyor. Ülkede kadınların çalışma hayatı, serbest dolaşımı ve kamusal alandaki görünürlüğü üzerinde ciddi sınırlamalar bulunuyor; tasarıyla birlikte bu kısıtlamaların kalıcılaşabileceğine dair endişeler artıyor.

Uluslararası Tepkiler ve İleriye Dönük Riskler

İnsan hakları örgütleri ve uluslararası aktörler, tasarının temel hak ve özgürlükleri zedeleyecek ayrımcı bir yapıyı pekiştirebileceğine dikkat çekiyor. Eşitlik, adil yargılama ve eğitim hakkı gibi evrensel ilkelerin korunmaması hâlinde Afgan toplumunun sosyal dokusu ve gelecek nesiller üzerindeki etkileri uzun vadeli olacaktır.