Engelli vergi indirimiyle emeklilik uygulaması sona erdi: Yeni kurallar ve geçiş düzenlemeleri

15 Ocak 2025’te yürürlüğe giren 7538 sayılı Kanun ile engelli vergi indirimi belgesine dayanan emeklilik uygulaması kaldırıldı. Yeni düzenleme, hastalığın değil hastalığın çalışma gücü üzerindeki etkisinin esas alınacağı bir sistemi hayata geçiriyor ve prim ile sigortalılık sürelerine ilişkin kriterleri yeniden belirliyor.

Vergi indirimi belgesinin emeklilik hakkı sağlamaması

193 sayılı Gelir Vergisi Kanunu kapsamında verilen “engelli vergi indirimi belgesi” artık tek başına emeklilik hakkı doğurmuyor. Eskiden bu belgeye sahip olmak emeklilik yolunu açabiliyorken, yeni düzenleme ile değerlendirme ölçütleri değişti.

Geçiş süreci: Eski başvurular korunuyor

Hak kaybını önlemek amacıyla, 15 Ocak 2025 tarihinden önce vergi indirimi belgesiyle başvuru yapan sigortalılar eski mevzuata göre işlem görmeye devam edecek. Bu tarihten sonra yapılan başvurular yeni kurallar çerçevesinde değerlendirilecek.

Çalışma gücü kaybı esas alınıyor

Artık emeklilik şartlarında ölçüt, kişinin hastalığı değil hastalığın çalışma gücüne etkisi olacak. Buna göre en az %40 çalışma gücü kaybı kriteri aranıyor ve değerlendirmeler Erişkinler İçin Engellilik Yönetmeliği çerçevesinde yapılacak.

Yeni prim gün sayıları ve sigortalılık süreleri

Kanun ile prim ve sigortalılık süreleri şu şekilde yeniden düzenlendi:

• %50–59 çalışma gücü kaybı: 16 yıl sigortalılık ve 3.700 prim günü
• %40–49 çalışma gücü kaybı: 18 yıl sigortalılık ve 4.100 prim günü

Bu değişiklikle vergi indirimine dayalı eski prim gün yapısı kaldırılmış oldu.

Aylık bağlama oranında (ABO) alt sınır koruması

Düşük emekli maaşı riskini azaltmak için aylık bağlama oranına alt sınır getirildi. Buna göre:

• 5400 gün üzerinden bağlanan aylıklarda ABO en az %30 olacak.
• 2000–2008 dönemi için hesaplanan kısmi aylıklarda ABO en az %60 olacak.

Raporlar, yetkilendirme ve kontrol muayeneleri

Tüm sağlık raporları yalnızca yetkili hastanelerden alınabilecek; eski tip raporlar geçerli sayılmayacak. Kontrol muayeneleri Tebligat Kanunu çerçevesinde yürütülecek ve engel oranı %40’ın altına düşerse emekli aylığı kesilebilecek.

Hangi hastalıklar çalışma gücü kaybı oluşturabilir?

%40 ve üzeri çalışma gücü kaybı raporu oluşturabilecek hastalık ve durumlar arasında şu gruplar yer alıyor:

• Epilepsi, inme (beyin damar hastalıkları)
• Parkinson hastalığı, multipl skleroz (MS), demans
• Ağır psikiyatrik bozukluklar
• Kanserler ve onkolojik süreçler
• Böbrek ve kalp yetmezlikleri
• AIDS
• KOAH ve diğer ciddi solunum sistemi hastalıkları
• Uzuv kayıpları ve bazı sistemik hastalıklar

Yeni uygulama, başvuruların ve hak sahipliğinin nasıl değerlendirileceği konusunda daha standart bir çerçeve getiriyor. Mevcut haklardan etkilenmemek için 15 Ocak 2025 öncesi yapılan başvuruların durumuna dikkat edilmesi önem taşıyor.