ABD-İran geriliminde son durum: Tahran’ın askeri kapasitesi ve olası sonuçlar

Son dönemde ABD yönetiminden gelen sert açıklamalar ile Tahran arasındaki gerilim yeniden tırmandı. ABD tarafı olası müdahale sinyalleri verirken, İran da misilleme tehdidini sürdürerek bölgedeki tansiyonun artmasına yol açtı. Aşağıda İran’ın askeri kapasitesi, muhtemel senaryolar ve genel değerlendirme özetlenmiştir.

Güncel gelişmeler

ABD’li yetkililerin İran’a ilişkin uyarıları ve bazı siyasilerin bölgedeki Amerikan asker sayısına dikkat çeken açıklamaları gerilimi artırdı. Tahran yönetimi ise herhangi bir saldırıya güçlü bir tepki vereceklerini belirterek hazırlık seviyelerini yüksek tuttuğunu açıkladı. Bu karşılıklı restleşme, bölgedeki askeri hazırlık ve stratejik dengelerin yeniden sorgulanmasına neden oldu.

İran’ın personel ve güç yapısı

Ambargolara ve uzun süreli izolasyona rağmen İran, özellikle insan kaynağı ve balistik füze programlarıyla dikkat çekiyor. Temel güç göstergeleri şöyle:

• Aktif personel: Yaklaşık 610.000 – 650.000
• Yedek kuvvetler: Yaklaşık 350.000
• Toplam kara birliği sayısı açısından dünya sıralamasında üst sıralarda yer alıyor

Hava unsurları: Eski platformlar, yeni yaklaşımlar

İran Hava Kuvvetleri’ndeki uçak envanteri büyük oranda eski model uçaklara dayanıyor; buna karşılık ülke insansız hava araçları (İHA) ve füze sistemleriyle hava gücündeki açığı kapatmaya çalışıyor.

• Toplam uçak sayısı: 550 – 640 aralığında
• Avcı/önleme uçakları: Yaklaşık 150 – 180
• Saldırı uçakları: 160 civarı
• Nakliye uçakları: 100’ün üzerinde
• Helikopterler: 400 civarı

İHA programları, özellikle “Şahid” gibi seriler, son yıllarda İran’ın stratejik araçları arasında öne çıktı.

Kara kuvvetleri: Sayı avantajı, teknoloji sınırlaması

Kara kuvvetleri sayıca güçlü olmakla birlikte modern savaş teknolojisi ve hava desteği bakımından gelişmiş orduların gerisinde kalıyor.

• Tank: Yaklaşık 2.000 (çeşitli modeller)
• Zırhlı araç sayısı: 4.300’ün üzerinde
• Çok namlulu roketatar: 1.900+
• Topçu sistemleri: Yaklaşık 2.700

Füze programı ve hava savunması

İran’ın en güçlü yönlerinden biri gelişmiş bir füze envanterine sahip olması. Bu kapasite bölgesel dengeler üzerinde belirleyici bir etkiye sahip.

• Öne çıkan füze aileleri: Şehab, Fatih, Zülfikar, Hayber-şekan gibi sistemler
• Bazı balistik füzelerin menzili: Yaklaşık 2.000 – 2.500 km aralığı (bölgesel hedefleri kapsayabiliyor)
• Hava savunması: Rus menşeli S-300 sistemleri ile yerli Bavar-373 hava savunma sistemi (S-400 muadili olduğu iddiaları mevcut)

ABD müdahalesi halinde öne çıkan olası senaryolar

Uzman değerlendirmeleri ve analitik çalışmalara göre bir askeri müdahale durumunda ortaya çıkabilecek başlıca senaryolar şunlar olabilir:

• Sınırlı hedeflemeler: Nükleer altyapı ve füze tesisleri gibi kritik noktalara yönelinen hassas operasyonlar.
• Siyasi baskı ve çekilme: Hemen yönetim değişikliğine gitmeyen ancak geri adım attıran baskı modelleri.
• Askeri güç devri: İç dengelerde Devrim Muhafızları gibi aktörlerin güç kazanması riski.
• Bölgesel misillemeler: Yakın coğrafyadaki Amerikan üs ve tesislerine yönelik saldırılar.
• Deniz yolu gerilimi: Hürmüz Boğazı üzerinde kısıtlamalar veya kapatma girişimleri, küresel enerji fiyatlarında radikal dalgalanmalara yol açabilir.
• Deniz unsurlarına saldırı: Bir Amerikan gemisinin zarar görmesi geniş çaplı krizleri tetikleyebilir.
• İç istikrarsızlık ve insani kriz: Uzun süreli çatışma, ülke içinde geniş çaplı toplumsal ve insani sorunlara dönüşebilir.

Genel değerlendirme

İran sayısal olarak hatırı sayılır bir askeri kapasiteye sahip olsa da modern teknoloji ve entegre hava üstünlüğü bakımından ABD ve bazı Batılı orduların gerisinde kalıyor. Bununla birlikte balistik füze yetenekleri, İHA kapasitesi ve stratejik coğrafi konumu, herhangi bir çatışmanın sadece iki ülke arasında kalmayıp bölgesel ve küresel etkiler yaratma potansiyelini taşıdığını gösteriyor. Bu nedenle diplomasinin devreye girmesi ve gerilimin yatıştırılması küresel istikrar açısından kritik önemde.