Gıda Enflasyonu Türkiye’de Dünya Ortalamasının Çok Üzerinde: Asgari Ücret Açlık Sınırının Gerisinde

Birleşmiş Milletler Gıda ve Tarım Örgütü verilerine göre, Eylül 2021’den bu yana Türkiye’de gıda fiyat endeksi yüzde 583 artışla 683,7 puana çıktı. Aynı dönemde dünya genelinde gıda fiyat endeksi yüzde 2,1 gerileyerek 97,9 seviyesine indi. Bu veriler, son dört yılda Türkiye’de gıda maliyetlerinin küresel ortalamaya kıyasla yaklaşık yedi kat daha fazla yükseldiğini gösteriyor.

Hızlı Artışın Tüketici Üzerindeki Etkileri

Gıda fiyatlarındaki bu sert yükseliş, hane bütçeleri üzerinde doğrudan baskı oluşturdu. Türkiye İstatistikleri ve sendika kaynaklarının açıkladığı verilere göre, Kasım 2025’te aylık mutfak enflasyonu %4,98 olarak kaydedildi; bu, son 18 yılın en yüksek Kasım ayı mutfak enflasyonu olarak öne çıkıyor. Bu artışlar özellikle düşük gelirli çalışanların gelirinin reel alım gücünü zayıflatıyor.

Asgari Ücret ve Açlık Eşiği Arasındaki Uçurum

Asgari ücretin açlık sınırına oranı 2016’da yaklaşık 0,92 iken, günümüzde 0,74 seviyelerine geriledi. Bu düşüş, asgari ücretlilerin temel gıda ihtiyaçlarını karşılamasını giderek zorlaştırıyor. Ülkede çalışanların önemli bir bölümü asgari ücret veya civarındaki maaşlarla geçinirken, açlık sınırı yıllık hesaplamalarda özellikle yılın ilerleyen dönemlerinde geride kalıyor.

Gelecek İçin Senaryolar ve Asgari Ücret Görüşmeleri

Yaklaşan asgari ücret görüşmeleri öncesinde yapılan değerlendirmelerde, düşük gelir grubunun harcamalarında gıdanın büyük pay tuttuğu vurgulanıyor; bu nedenle asgari ücret artışlarında genel TÜFE yerine gıda enflasyonunun dikkate alınması gerektiği belirtiliyor. Mevcut eğilimler korunursa ve seçim gibi politik bir değişiklik yaşanmazsa, asgari ücretin alım gücünde belirgin bir iyileşme beklenmiyor.

Açlık Sınırının Üzerine Çıkmak İçin Gerekli Artış Oranı

Analizlere göre, asgari ücretin 2026 boyunca açlık sınırının üzerine çıkabilmesi için yaklaşık %63 seviyesinde bir artış gerekebilir; buna karşılık, %38 veya daha düşük bir zam yapılması durumunda asgari ücretin 2026 boyunca (toplamda 33 ay) açlık sınırının altında kalma riski bulunuyor. Ayrıca, merkez bankasının enflasyon tahminleri korunursa dahi bu düzeyde bir iyileşme sağlanmadığı takdirde gerçek alım gücünde anlamlı bir toparlanma mümkün görünmüyor.

Sonuç

Gıda fiyatlarındaki keskin yükseliş, dar gelirli hanehalklarının bütçelerini ciddi şekilde zorluyor. Asgari ücretin açlık sınırının altında kalmaya devam etmesi hem sosyal hem de ekonomik riskleri artırıyor. Yapılacak asgari ücret düzenlemelerinde, gıda enflasyonunun özel olarak değerlendirilmesi ve güçlü bir alım gücü artışı sağlanması, yoksulluk ve gıda güvencesi açısından öncelikli adımlar olarak öne çıkıyor.